woensdag , 22 november 2017
nlfr
Home » Wat is creatieve therapie? » Geschiedenis

Geschiedenis

Over de geschiedenis van de creatieve therapie in België bestaat geen uitgewerkte studie. De bestaande opleidingen hopen hieraan in de toekomst te kunnen tegemoetkomen. Deze tekst is een voorlopige aanzet. Creatieve therapie is in België ontstaan in een tijd waar zich vele parallelle ontwikkelingen voordeden binnen de gezondheidszorg. Door een paradigmaverschuiving na de tweede wereldoorlog kwam het biomedisch model binnen de geestelijke gezondheidszorg sterker op de voorgrond te staan wat leidde tot een belangrijke tegenreactie in de jaren ’60.
In deze jaren ’60 gingen afgestudeerde kunstenaars uit de kunsthogescholen van Vlaanderen in tal van psychiatrische voorzieningen een atelier creatieve therapie opstarten. Zij schreven zich op die manier in binnen een geschiedenis van de Outsider Art waarbij de psychiatrische receptie van het werk van kunstenaars in psychiatrische voorzieningen teruggaat tot de 19de eeuw. Belangrijke voorbeelden waren o.a. dr. Morgenthaler (over Adolf Wölfli) en dr. Prinzhorn (Bildnerei des Geisteskranken).
Deze pioniers brachten aldus de oorspronkelijke functie van kunst en medium binnen in de voorziening. Zij kregen een opleiding psychopathologie binnen de instelling waardoor hun werk uitgroeide tot een volwaardige therapievorm. De helende eigenschappen van het uitoefenen van een kunstvorm werden snel duidelijk waardoor deze therapievorm meer erkenning kreeg naast de verbale vormen van therapie binnen het therapeutische landschap.
Onder invloed van dit pionierswerk introduceerden ook ergotherapeuten en verpleegkundigen het gebruik van kunst binnen de psychiatrie met enerzijds een artistiek en anderzijds een arbeidsmatig doel. Ondanks het feit dat de oorsprong van het beroep van ergotherapeut erg duidelijk was over het gebruik van kunstzinnige activiteiten binnen ergotherapie werden onder invloed van het medisch model artistieke activiteiten ingezet als middel om psychische conflicten te projecteren.
Door de jaren heen werd het voor de ergotherapeut steeds moeilijker om het gebruik van creatieve (projectieve) activiteiten te staven. Verschillende auteurs uitten enig bezwaar tegen (Kinébanian & le Granse, 2006) deze toepassing van de ergotherapie. Deze twee stromen, nl. deze van de afgestudeerde kunstenaars en deze van de ergotherapeuten die artistieke activiteiten inzetten, gaf de grote nood aan van een aangepaste opleiding.
Een groot aantal creatief therapeuten in Vlaanderen ging een bijkomende bacheloropleiding volgen in Nederland en vanaf het eind van de jaren ’90 een voortgezette opleiding creatieve therapie aan de Artevelde Hogeschool, Gent, of de Provinciale Hogeschool Limburg, Hasselt. Het stijgend aantal creatief therapeuten begon zich meer en meer te verenigen met als doel hun identiteit binnen Vlaanderen te verstevigen. Eind jaren 90, begin de jaren 2000 zien we hier en daar in het Vlaamse landschap een aantal intervisiegroepen ontstaan.
Sinds begin 2003 zijn er initiatieven genomen tot de opstart van een beroepsvereniging. Anno 2009 is de Belgische Vereniging voor Creatieve Therapie – Association Belge d’Arts Thérapies (BVCT-ABAT) een feit. De BVCT-ABAT heeft het doel de ontwikkeling, ondersteuning en het richting geven aan voortdurende kwaliteitsbevordering van de beroepsuitoefening van creatief therapeuten, het verstrekken van informatie over creatieve therapie, het samenwerken met organisaties die een verwant doel nastreven, zowel nationaal als internationaal, de belangen van haar leden, voor zover deze betrekking hebben op hun beroep als creatief therapeut, te behartigen.
In België bestaan reeds vier opleidingen waarin creatieve therapie een plaats heeft:

  • Arteveldehogeschool, Gent kent een officieel erkende ‘advanced bachelor in de creatieve therapie’, keuzetraject beeldende therapie, dans-en bewegingstherapie, dramatherapie en muziek therapie. Het programma van Artevelde hogeschool is een part-time programma dat bestaat uit 4 modules die 60 studiepunten omvatten. Het bestaat uit een theoretische module, 2 specifieke modules binnen beeldende therapie, dans-en bewegingstherapie, dramatherapie of muziek therapie en groepstherapie. De laatste module bestaat uit stage, intervisie, gevalsstudies en de voltooiing van een bachelorproef.
     www.arteveldehs.be/emc.aspFolder Artevelde
  • Hogeschool PXL in Hasselt kent een officieel erkende bachelor na bachelor opleiding in de creatieve therapie, medium beeldend.
    PXL biedt een voorbereidingsprogramma aan van maximaal 24 studiepunten. Studenten kunnen op basis van hun persoonlijk profiel geadviseerd worden om slechts een gedeelte van het voorbereidingsprogramma op te nemen. De Bachelor-na-bacheloropleiding bestaat uit een volwaardig programma van 60 studiepunten gespreid over 2 academiejaren. Op deze wijze is de combinatie van werken en studeren beter mogelijk. In het eerste academiejaar richt het programma zich op het behandelen van cliënten (voorbereiden, kennismaken en observeren, beeldvorming en indicatie, opstellen van een behandelplan, behandelen, afronden en evalueren). In het tweede academiejaar richt het programma zich op het werken in een arbeidsomgeving en het werken aan professionaliteit. In het tweede academiejaar is een uitgebreide stage opgenomen. De opleiding is opgebouwd volgens recente onderwijsconcepten, is sterk praktijkgericht en wordt ondersteund door creatief therapeuten uit het werkveld.
    www.pxl.beFolder PXL
  • Hogeschool voor Wetenschap en Kunst (Lemmensinstituut) – Leuven, master in de muziektherapie
    www.lemmens.wenk.be
  • Agape VZW biedt een 4-jarige deeltijdse opleiding tot dans- en bewegingstherapeut aan. U krijgt onderricht van trainers uit het binnen- en buitenland, elk zijn steeds gespecialiseerd in hun methode en praktiserend therapeut.   Deze opleiding legt de accenten op het ervaringsgericht leren en leertherapie. De opleiding bestaat uit 7 blokken per jaar (telkens startende op donderdagavond), intervisie- en supervisiegroepen, leertherapie en stage. Het eerste jaar is een kennismakingsjaar. Vanaf het tweede jaar stapt u in een modulesysteem, waar de methodieken eigen aan DBT  en therapeutische vaardigheden aangeleerd worden. Naast de danstherapeutische hoofdmethodieken (+-640u)  zult u onderricht krijgen in groepsdynamica, psychologie, psychopathologie, neuropsychologie,  inleiding in de gesprekstherapie, functionele anatomie& fysiologie.  Deze opleiding  leidt tot het behalen van een certificaat.
    www.agapebelgium.be
BVCT-ABAT vzw, (2010), omschrijving creatieve therapie, ongepubliceerde uitgave
Kinebanian A., Le Granse M., 2006, Grondslagen van de ergotherapie, Maarssen, Elsevier gezondheidszorg.
 
MacGregor J., 1989, The Discovery of the Art of the Insane, Princeton, Princeton University Press
Ecarte, www.ecarte.info